Yatırım Kuruluşları- Portföy Aracılık Faaliyeti

 Portföy Aracılık Faaliyeti

Emir iletim faaliyetinde bulunan kurumlar müşteri emirlerini, gerçekleştirme 'execute' yetkisi olan yatırım kuruluşlarına iletirler. Burada unutulmaması gereken detay emir iletim faaliyeti yapan kuruluşlarında, işlem aracılığı yapan kuruluşlarında, portföy aracılığı yapan kuruluşlarında yatırım kuruluşu olduğudur. yetki ve faaliyet alanları farklıdır. 

Emir iletim faaliyetinde bulunun kuruluşlar, müşteri emirlerini işlem aracılarına veya portföy aracılarına iletirler. İşlem aracıları müşteri emirlerini ya borsaya ya da portföy aracılarına iletirler. Portföy aracıları müşteri emirlerini ya borsaya ya da kendi portföylerinden gerçekleştirirler.

Portföy aracılık faaliyeti yatırım kuruluşlarının müşterilerin yatırım araçlarıyla ilgili alım/satım emirlerini karşı taraf olarak kendi portföylerinden gerçekleştirmeleridir. Müşteri ile yatırım kuruluşları arasında çıkar çatışmasının ihtimali daha yüksektir. Çatışma politikası ve emirleri bu nedenle emir iletim faaliyetleri ve işlem aracılık faaliyetinden daha önemlidir. 

Portföy aracılığı faaliyetinde bulunabilecek kuruluşlar:

1. Aracı Kurumlar -Sermaye piyasası araçları üzerine
2. Kalkınma ve Yatırım Bankaları -Sermaye piyasası araçları üzerine ( Paylar, Kaldıraçlı işlemler hariç, paya dayalı türev araçlar olanlar hariç, pay endeksli olanlar dahil) (halka açık olmayan aracı kurumun yatırım ve hizmet faaliyetlerinden çekilmesi durumunda yapabilir)
3. Mevduat ve Katılım Bankaları -Sermaye piyasası araçları üzerine ( Paylar, kaldıraçlı işlemler,  paylara dayalı türev araçlar hariç, pay endekslerine dayalı olanlar dahil) borsa mevzuatı saklı olmak üzere yapılabilmektedir. Borsa İstanbul A.Ş.'nde işlem gören paylar ve işlem gören paylara dayalı türev araçlar üzerinde portföy aracılığı faaliyetinin yapılması mümkün değildir.

Pay endekslerine dayalı türev araçlar üzerine portföy aracılığı kuruldan izin alınmak kaydıyla aracı kurumların yanı sıra tüm bankalar tarafından yapılabilir. 

Genel olarak bankalar açısından portföy aracılığı ve işlem aracılığı faaliyetleri arasındaki fark pay endekslerine dayalı türev araçlarda ortaya çıkmaktadır. Bankalar pay endekslerine dayalı türev araçlarda işlem aracılığı yapamazken, portföy aracılığı yapabilir.

Portföy aracılığı faaliyetinde bulunmak için aranan şartlar:

• Sınırlı saklama hizmeti vermek için kurula başvurmuş olmak veya izne sahip olmak.
• asgari özsermaye yükümlülüğünün yerine getirilmiş olması. (bankalarda aranmaz)
• Risk yönetim biriminin oluşturulmuş olması (bankalarda bu şart aranmaz)
• Finans piyasalarında en az 5 yıllık deneyime sahip bir birim yönetici ve ihtisas personeli. (emir iletim aracılığı ve işlem aracılığı faaliyetleri de bu birim tarafından yürütülmesinde bir sorun görülmemiştir) 
• Sermaye piyasası faaliyetleri ileri düzey veya türev araçlar lisansına sahip olmak.
• Emirin gerçekleştirileceği piyasalar, emir iletim aracılığına, işlem aracılığına, portföy aracılığına yetkili kuruluşların listesi ve politikaların belirlenmiş olması.

Portföy Aracılık Faaliyetlerinin Yürütülme esasları 

• Portföy aracılık yapacak yetkili kuruluşu müşteri emirlerini, politikayı, esasları özen ve sadakat borcu çerçevesinde kabul eder. 
• İşlemlerin gerçekleştirileceği fiyatların gerçeğe uygun, uyumlu değerlendirmek.
• Yatırım kuruluşları portföy aracılığı faaliyetinde sermaye piyasası aracının fiyatını belirleyen konumda olduğu için belirlediği fiyatın piyasa koşullarına uygun olması zorunluluğu getirilmiştir.

• Genel ve talebe dayalı profesyonel müşteriler için geçerli olmak üzere kaldıraçlı işlemlerde yatırılan teminat tutarının üzerinde kayba uğramayacak şekilde işlem yaptırılmaması gerekir.
• Piyasa koşullarını yüzünden daha fazla zarara uğrayan müşteriden söz konusu zararın talep edilmemesi gerekir. Yazılı olarak talep edilirse yukarıdaki koşullar uygulanmayabilir.