Pazarlama 5.0

Ürün-pazar-üretici-tüketici kavramları geçmişten günümüze evrim geçirmiştir. Bunun sebebi yaşayan nesillerin yetiştiği yer, zaman ve koşullarının farklı sonuçlar ortaya koymasıdır. Farklı koşullarda yetişen nesiller farklı beklentilere sahiptir.

Pazarlama kelime anlamı olarak kısa ölçekte ''Taraflarına değer yaratan değişim ilkeleri ağlarını oluşturma, sürdürme ve geliştirmeyi amaçlayan uygulamalı bilimdir''(Erdoğan,2009) Uzun ölçekte Hedef pazardaki tüketicilerine değer sunacak ürünlerin geliştirilmesi ve sunulmasını sağlamak amacıyla, pazardan elde edilen bilgilerin üretici içinde paylaşılması, işletme hedeflerini sağlamak üzere müşteri ilişkilerinin yönetilmesi ve bütün bunlarla birlikte toplumsal kaynakların sürdürülebilirliği sağlanarak işletmenin paydaşlarını dikkate alan değer temelli faaliyetler bütünüdür.(Torlak 2008). Pazarlama 0.5 'ı kavrayabilmek için pazarlamanın tarihçesine bakmamız gerekli. 

Aşağıdaki tabloda gözlemleyebileceğimiz gibi pazarlama üretim odaklı başlayıp teknolojinin işin içe dahil olmasıyla ''insan için teknoloji'' dediğimiz bir yapı haline gelmiştir. Pazarlama 0.5 tanımı ,AGI,NLP, sensör teknolojileri, AR, VR ve blokzinciri gibi bir çok kavramın pazarlama 0.5daki yerini anlamaya çalışacağımız bir yazı olmaktan çok pazarlama 0.5'e gelene kadarki değişimlere ve bu değişimlerin nesillerle bağlantılarına odaklanacağız.

                                                    

Ürün Odaklı-Tüketici odaklı-İnsan odaklı Gelenekselden dijitale geçiş-insan için teknoloji ile 5 faklı evrimden söz edeceğiz.  Şimdi bu bahsettiğimiz nesilleri ve pazarlama evrimlerinin kesiştiği değişim tablosunu inceleyelim.

Gelenekselden dijitale geçiş döneminin sebebi sadece yüksek teknoloji evrimi değil. Pazardaki payı genişleyen böylece bu teknolojilerle iletişimi güçlenen neslin pazardan beklentilerinden kaynaklı. 

Pazarlama 0.1: Ürün odaklı pazarlama müşterinin gözünde en yüksek değeri oluşturacak ürün ve hizmetleri üretmektir. Ürün odaklı pazarlama tüketicilerin memnuniyetini en önde tutsa bile tüketicileri ihtiyaçları almayan ürünleri tüketmesini sağlayarak tüketim kültürü ortaya çıkardı. Pazarlama 1.0 Baby Boomer nesli için üretilen bir pazarlama anlayışıydı. Baby boomer kuşağı 2. Dünya savaşından sonra yükselen refah seviyesiyle tüm dünyada bebek doğum oranlarında patlama yaşandı. Neslin ismi buradan geliyor. Kuralcı çalışkan ve başarı odaklı bir nesildir. Teknoloji entegrasyonları düşüktür.

Pazarlama 0.2: Tüketici odaklı pazarlama müşterinin memnuniyetinden ziyade müşteriyi elde tutma odaklı hale geldi. Pazarlamacılar bu dönemde segmentasyonu, hedeflemeyi ve konumlandırmayı anlamaya odaklandılar. Artık piyasada en büyük faydayı sağlayan şirket en yüksek ücreti talep edemiyordu. Cazip ayrıntılar ortadan kalktı, Tüketici istek ve ihtiyaçları hedef alındı. Piyasadaki fiyat ortalaması ile piyasaya sürüldü. X kuşağı sanatta, siyasette ve teknolojide büyük değişimler yaşamış bunlara hemen entegre olmuştur.

Pazarlama 0.3:Y kuşağının yükselişi ve küresel finans krizi ile birlikte Y kuşağı sadece kar hedefi olan şirketleri tercih etmemeye başladı. Y kuşağı şirketlerden sadece ürün istememeye pozitif  çevresel sosyal ve ekonomik etkiler beklemeye başladı. Bu İnsan odaklı pazarlama uygulamalarını yarattı. Y kuşağı için iş ve sosyal denge çok önemlidir. Teknoloji okur-yazar oranı en yüksek nesil olup, kendilerini sosyal medyada iyi ifade edebiliyorlar.

Pazarlama 0.4: Geleneksek dijitale geçiş Y kuşağı ve Z kuşağının teknolojik gelişmelere entegresinin X ve baby boomer kuşaklarına göre daha hızlı olmasından beslendi. E-ticaret, mobil uygulamalar ve sosyal medya platformları dijital pazarlamaya geçişin en önemli aktörleri oldu. Teknoloji hayatlarının temelidir ama Teknoloji okur-yazarlığı düşüktür. Gördükleri her bilginin ''doğru'' olduğunu kabul etme eğilimindedirler.

Pazarlama 0.5: Z ve Alfa kuşağının domine olmasıyla birlikte pazarlama da şekil değiştirmeye başlıyor. Bu iki kuşağın ortak paydası insanlık adına pozitif değerler yaratmak ve yaşam kalitesini arttırmak. Pazarlamacıların kapsayıcı ve sürdürülebilir bir pazarlama anlayışı belirlemesi gerekli. Z ve Alfa kuşağı İnsan için teknolojiyi iş modellemesine dahil etmiştir. 

Yetiştikleri koşulların ortaya çıkardığı beklentiler ve bu beklentileri anlamak ve karşılamak zorunda olan üreticilerin pazarlama yöntemlerini nasıl değiştirdiğini her değişen kuşakla birlikte kaçınılmaz bir evrim olduğunu gözlemledik. Pazarlama 0.5 yeni nesil teknolojileri iş modellerine entegreyi gerektiriyor. Şirketlerin sadece istek ve ihtiyaçlara yönelik iş yapması ya da sosyal, ekonomik ve çevresel pozitif etkiler ortaya koyması yeterli değil. Tüketiciye farklı deneyimler yaratması ve tüketiciyi beslemesi gerekiyor. Yakın gelecekte pazarlamada çok daha fazla teknoloji entegrasyonuyla karşılaşacağımız anlamına geliyor.