Yatırım Kuruluşları - Emir İletimine Aracılık Faaliyeti
YATIRIM KURULUŞLARI
Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri
- Alım, Satım ve Aracılık
- Emir İletim
- İşlem (gerçekleştirilmesi)
- Portföy
- Bireysel Portföy Yöneticiliği
- Yatırım Danışmanlığı
- Halka arza aracılık
- Yüklenimde bulunma
- Yüklenimde bulunmaksızın
4-Saklama
- Sınırlı Saklama
- Genel Saklama
5-Borsaların ve diğer teşkilatlanmış pazar yerlerinin işletilmesi
6-Diğer
Sermaye Piyasası Faaliyetleri, Yatırım hizmet ve faaliyetleri, Yan hizmetler olmak üzere ikiye ayrılır. Yukarıdaki liste yatırım, hizmet ve faaliyetleri içermektedir.
Yatırım kuruluşları tanım olarak '' aracı kurumlarla yatırım hizmet ve faaliyetlerinde bulunmak üzere kurulca belirlenen diğer sermaye piyasası kurumlarını ve bankaları ifade eder.''
Yatırım Kuruluşlarının, yatırım hizmet ve faaliyetleri için kuruldan üzün (yetki) almaları gereklidir. Yan hizmetler ayrı bir yetki belgesi ve izne tabi olmaksızın yatırım kuruluşları tarafından yapılabilir. Yan hizmetler için kurula bildirimde bulunmak gereklidir. Kurula yapılan bildirimi takriben 20 iş günü içinde kuruldan aksi bildirilmedikçe, esaslara uygun şekilde yan hizmetler yürütülmeye başlanabilir. Kurul tarafından aksi görüş bildirildiğinde hizmetlerin yürütülmesi mümkün değildir.
6362 Sayılı Kanun'da Sermaye Piyasası Kurumları
- Yatırım Kuruluşları
- Aracı Kuruluşlar
- Bankalar
- Mevduat Bankaları
- Katılım Bankaları
- Kalkınma Bankaları
- Yatırım Bankaları
- Kolektif Yatırım Kuruluşları
- Bağımsız Denetim, Değerleme ve Derecelendirme Kuruluşları
- Portföy Yönetim Şirketleri
- İpotek Finansman Kuruluşları
- Konut Finansmanı ve Varlık Finansman Fonları
- Varlık Kiralama Şirketleri
- Merkezi Takas Kuruluşları
- Merkezi Saklama Kuruluşları
- Veri Depolama Kuruluşları
- Diğer Sermaye Piyasası Kurumları
Yukarıdaki liste 6362 sayılı kanunda belirtilen sermaye piyasası kurumlarının ''Yatırım Kuruluşlarını'' bu konu başlığı altında inceliyoruz. diğer kurum ve kuruluşlar bu çalışma başlığı altında bulunmuyorlar. Detaylı inceleceğimiz sermaye piyasası kurumları
- Yatırım Kuruluşları
- Aracı Kuruluşlar
- Bankalar
- Mevduat Bankaları
- Katılım Bankaları
- Kalkınma Bankaları
- Yatırım Bankaları şeklindedir.
Aracı kurumların hepsi aynı yetkilere sahip değillerdir. Dar yetkili, Kısmi yetkili ve Geniş yetkili olmak üzere sınıflandırılmıştırlar. Temel kriter verilen hizmetlerin aracı kurumların mali yapısına olan etkisi ve taşıdığı risktir.
Dar Yetkili Aracı Kurum: Emir iletimine aracılık ve yatırım danışmanlığı faaliyetlerinden biri veya tamamını yapma yetkisi olanlar.
Kısmi Yetkili Aracı Kurum: İşlem aracılığı, portföy yönetimi ve sınırlı saklama faaliyetlerinden biri veya tamamını yapma yetkisi olanlar.
Geniş Yetkili Aracı Kurum: Portföy aracılığı faaliyeti, genel saklama hizmeti ve aracılık yüklenimi faaliyetlerinden biri veya tamamını yapma yetkisi olanlar şeklinde sınıflanmaktadır.
Yurt Dışındaki Yerleşik Kuruluşların Faaliyetleri
Kurulun düzenleme, gözetim ve denetim kapsamında olması için:
Yurt dışındaki yerleşik kurumlar tarafından
- Türkiye'de iş yeri açılması
- Türkçe internet sitesi oluşturulması
- Sunulan yatırım hizmet ve faaliyetlere ilişkin olarak Türkiye'de yerleşik kişi, kurumlar aracılığıyla ve/ veya doğrudan tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinde bulunması gerekmektedir. Aksi takdirde Türkiye'deki yerleşik kişilere yönelik tanıtım, reklam ve pazarlama gibi faaliyetlerde bulunmaması şartıyla, yurt dışında yerleşik finansal kuruluşlardan aldıkları her türlü hizmet, işlem ve faaliyet Yatırım Hizmetleri Tebliği kapsamı dışındadır.
Alım, Satıma ve Aracılık Faaliyeti ve Sınıflandırılması
- Emir İletimine Aracılık Faaliyeti
- İşlem Aracılık Faaliyeti
- Portföy Aracılık Faaliyeti
- Türev Araç İşlemlerine Özel Hükümler
- Kaldıraçlı İşlemlere İlişkin Özel Hükümler
- Alım Satım Aracılığı Faaliyetine İlişkin genel hükümler
Alım, satıma ve aracılık faaliyetleri 6362 sayılı kanuna göre 3 türe ayrılmıştır: emir iletimi, işlem aracılığı, portföy aracılığıdır.
Emir İletimine Aracılık: Emir iletimine aracılık faaliyetine kuruldan izin almak kaydıyla aracı kurumlar ve kaldıraçlı işlemler dahil olmamak şartıyla bankalar Müşterilerden alınan emirlerin yatırım kuruluşları tarafından İşlem aracılığı veya Portföy aracılığı faaliyetlerinden birinde yetkili olan yatırım kuruluşlarına iletmesi (kaldıraçlı işlemler hariç) ve emirlerin sonuçlarına ilişkin bilgilendirme yapmasıdır. Yurt dışındaki işlemlerde faaliyet izni almış bir kuruluşa iletilmesi ve emirlerin sonuçlarına ilişkin bilgilendirme yapılmasıdır.
İşlem aracılığı veya Portföy aracılığı faaliyetlerinde yetkili olan yatırım kuruluşları müşteriden alınan emirleri borsaya erişim veya doğrudan kendi portföyünden alım satım yaparak gerçekleştirirler.
Not: banka ve aracı kurumlar müşteriden aldıkları emirleri yatırım kuruluşlarına iletirler. Bu yatırım kuruluşları İşlem aracılığı veya Portföy aracılığı faaliyetlerinde yetkili olmaları gerekmektedir. Doğrudan borsadan ya da kendi portföylerinden müşteri emrini gerçekleştirirler. Banka ve aracı kurumlarla sözleşme imzalamak suretiyle bu kurumlar lehine faaliyette bulunurlar.
Emir iletimine aracılık yetkisi olan yatırım kuruluşlarının ( banka ve aracı kurumlar) müşteri varlıklarını korumak için saklama hizmetinde yetkili bir aracı kurumla anlaşması gerekmektedir. Emir iletimine aracılık faaliyet kapsamına aşağıdaki hizmetlerde dahildir. Çerçeve sözleşme imzalatılması gerekmez.
- Halka arz, tahsilli satış veya nitelikli yatırımcılara satış sırasında taleplerin toplanmasıyla ilgili olarak taleplerin iletilmesi, tevdi edilen nakdin tahsili veya geri ödenmesi gibi gişe hizmetleri.
- Yatırım hizmet ve faaliyetlerin yatırımlara tanıtılması, sözleşme akdedilmesine yardımcı olunması.
- Sözleşme yapmak isteyen tarafların komisyon karşılığı bir araya getirilmesi.
Emir İletimine Aracılık Faaliyetinde Bulunmak için Yatırım Hizmetleri Tebliğinin 13'üncü maddesine göre, emir iletimine aracılık faaliyetinde bulunmak için bazı özel şartlar mevcuttur.
- Bu faaliyet için öngörülen asgari özsermaye yükümlülüğünü yerine getirmiş olması ( bankaların emir iletimine aracılık faaliyeti başvurularında bu şart aranmaz)
- Emir iletiminden sorumlu organizasyon ekibinin ve birim yöneticisinin istihdam edilmiş olması
- Merkez ve merkez dışı örgütlerinde çalışacak yeterli sayıda ihtisas personelini istihdam edilmiş olması
- İşlem ve Portföy aracılarının listesi ile süresin işleyişine dair şirket politikasının belirlemiş olması
Emir İletimine Aracılık Faaliyetlerinin Yürütülme esasları
- Emir iletimine aracılık yapacak yetkili kuruluş ile İşlem aracılığı veya Portföy aracılığı faaliyetlerinde yetkili olan yatırım kuruluşları arasında sözleşme yapılması (yurt dışındaki yerleşik kuruluşlara emir iletimi yapıldığında da geçerlidir)
- Emir iletimine ve işlem aracılığı faaliyetlerine aynı sözleşmede yer verilmediyse ayrı ayrı iki kurumun müşteriyle sözleşme imzalaması gerekmektedir. (yurt dışındaki yerleşik kuruluşlara emir iletimi yapıldığında da geçerlidir)
- Müşteriye ait hesap ve işlemlerin lehine faaliyet gösteren kuruluş nezdinde müşteri bazında izlenmesi gerekir.
- Çerçeve sözleşmeler ve risk bildirimleri dahil İşlem aracılığı veya Portföy aracılığı faaliyetlerinde yetkili kurumlara iletilen belge ve kayıtlar Emir iletimine aracılık yapacak yetkili kuruluş tarafından da saklanmak zorundadır (yurt dışındaki yerleşik kuruluşlara emir iletimi yapıldığında da geçerlidir)
- Kurulun belge kayıt ve düzenlemeleri uyarınca müşteriye yapılacak bildirimleri lehine faaliyet gösteren kuruluş yapmakla yükümlüdür. Ancak müşteri talep ederse Emir iletimine aracılık yapacak yetkili kuruluş da ibraz etmek zorundadır.
- İki yatırım kurumu da müşteriye ait bilgileri korumakla yükümlüdür.
Emir iletimine aracılık eden kurum ile yatırım kuruluşu arasında düzenlenecek her yeni sözleşme kurula bildirilmelidir. Emir iletimine aracılık eden kurum birden fazla yatırım kuruluşu ile çalışabilir.
Yurt dışında yerleşik faaliyet gösteren yerleşik kuruluşlara iletilen emirler kurula bildirilir. 20 iş günü içerisinde aksi belirtilmedikçe faaliyetlere başlanabilir. Kaldıraçlı işlemlerle ilgili emir iletim faaliyeti yurt dışında sürdürülemez.
Yorumlar
Yorum Gönder