Yatırım Kuruluşları- Yatırım Kuruluşları Tebliği

 Yatırım Kuruluşları Tebliği

Aracı Kurumların Kuruluşu:

• Anonim Ortaklık
• Payların tamamının nama yazılı olması
• Payların nakit karşılığı çıkarılması
• Özsermaye tutarından az olmaması
• Sözleşmelerin kanuna uygun olması 
• Ortaklık yapısının şeffaf olması

Kuruculara ilişkin şartlar 

• Müflis olmaması ve konkordato ilan etmiş olmaması ya da hakkında iflasın ertelenmesi kararı verilmiş olmaması (10 yıl geçmesi dahilinde geçerli olmaz)
• Kurulca izni iptal edilen kuruluşta, olayda sorumluluğu bulunan kişilerden olmaması (10 yıl geçmesi dahilinde geçerli olmaz)
• Kanunda yazılı suçlardan keskinleşmiş mahkumiyetinin bulunmaması 
• kendileri veya ortağı olduğu kuruluşlar hakkında tasfiye kararı verilmemiş olması 
• gerekli mali güç ve işin getirdiği itibara uygun olması 
• aracı kurumun sermaye veya oy haklarında doğrudan veya dolaylı olarak %10 veya daha fazlasını temsil eden paylara sahip olunması olarak belirlenmiştir.
• ortakların işlem yasaklı olmaması gerekir.
• ortaklıkların kuruluş sırasındaki durumlarında değişiklik olması dahilinde 3 iş günü içinde kurula bildirilmelidir.

Ticaret unvanı ve işletme adı ile marka kullanımı

• Menkul değerler ve menkul kıymetler ibarelerinin yer alması şarttır. geniş yetkili aracı kurumlar ise yatırım menkul kıymetler veya yatırım menkul değerler ibaresi kullanmalıdır.
• Aracı kurumların işletme adı ve marka kullanmak istemeleri kuruldan izin gerektirir.
• basın yayın organlılarında unvan ve ticari isimlerini kullanmaları zorunludur.
• Ticaret unvanları sadece yönetim çoğunluğunun değişmesine yol açacak şekilde pay sahipliliğinin değişmesi halinde, aracı kurumun ticaret unvanını değiştirmesi mümkündür.

Aracı Kurumların Kuruluş ve Faaliyet İzni

• Aracı kurumların kuruluş izni ile faaliyet izni birbirinden farklıdır.
• Kuruluşundan 6 ay içinde izin almaları gerekmektedir. kurul 1 yıla kadar uzatabilir.
• Faaliyet izni yatırım hizmet ve faaliyet bazında verilir. 

Aracı Kurumların Faaliyete Geçmesi İçin aranan Şartlar

• Kuruluş şartlarını kaybedilmemiş olması 
• Asgari kuruluş sermayesinin nakden ve tamamen ödenmiş olması
• yükümlülükleri yerine getirilmesi 
• Organizasyon yapısının kurulması 
• Çalışacak personele ilişkin olarak aranan şartları tamamlaması 
• Gerekli bilgi işlem altyapısı
• sigorta dahil güvenlik önlemlerinin alınmış olması 
• Yatırım kuruluşları Birliğe üye olmak ve YTM ye katılmak zorundadır. 

Organizasyon Yapısı

• yer, mekan, personel
• belge, kayıt, muhasebe biriminin kurulmuş olması
• iç denetim sistemi 
• çıkar çatışmasını engelleyecek önlemler

Çıkar Çatışma Politikası

• Müşterileri ile  olan ilişkilerinde kendisi, ortakları, çalışanları, yöneticileri, ve bunlarla doğrudan ya da dolaylı olarak ilişkili bulunan kişiler ile müşteriler arasında
• bir müşteri ile diğer müşteri arasında çıkabilecek sorunlarla ilgili önlem alınması 
• piyasa işleyişinden ötürü çıkacak çıkar çatışmaları bildirimini müşteriye yapma sorumluluğu yatırım kuruluşuna aittir.
• Çıkar çatışması politikası:
• Yatırım kuruluşu çıkar çatışması politikası oluşturulurken büyüklüğünü, yapısını, yan hizmetleri dikkate alınır.
• müşterinin çıkarlarına aykırı olabilecek olası durumları tespit etmek için kendisi, ortakları, çalışanları, yöneticileri ve bunlarla doğrudan/ dolaylı olarak ilişkili bulunan kişilerin 
• müşteri aleyhine mali kazanç elde edecekleri
• müşteriye bir katkısı olmadığı 
• müşteri grubunun diğerine tercih edilmesi durumunda çıkar elde edeceği
• Standart ücret ve komisyon dışında mali kazanç elde edeceği asgari olarak ele alınır.

Personele ilişkin şartlar 

• Lisans belgesine sahip olmak zorundadır. Yöneticiler, müfettiş, iç kontrol uzmanı, risk yönetim elemanı ile araştırma uzmanı yatırım danışmanı kurumsal finansman uzman ve portföy yöneticisi olarak çalışacakların 4 yıllık. müşteri temsilcisi, türev araçlar müşteri temsilcisi, takas ve operasyon sorumlusu, ve türev aracalar muhasebe ve operasyon sorumlusu olarak çalışacaksa 2 yıllık ön lisans eğitimi veren okullardan mezun olmaları gerekir.

Aracı Kurum Genel Müdür Yardımcıları

• 7 yıllık deneyim 
• genel müdürlük görevinde 6 aydan fazla vekalet edilemez
• Atanacak kişilerin kurula bildirilmesi şarttır. 7 iş günü içinden kuruldan aksi gelmezse atama yapılır. 10 gün içinde birliğe bildirilir.
• Görevden ayrılan personel ve kurum 3 gün içinde ayrı ayrı kurula bildirmelidir. 

Aracı Kurum Yönetim Kurulu 

• 4 yıllık lisans mezunu
• son iki yılda istihdam sermaye veya ticari anlamda bir ilişki kurmuş olmaları, ya da eş dahil üçüncü dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarının bulunması durumunda, toplantı tutağına işleme, yönetim kuruluna bildirmeleri gerekmektedir.
• TTK dan kaynaklanan müzakereye katılma yasağı, şirketle işlem yapma, şirkete borçlanma yasağı,  ve rekabet yasağı hükümlerine tabidir.

Başvuru Faaliyet İzni

• Kuruluşundan 6 ay içinde faaliyet izni almak üzere başvurmayan aracı kurum faaliyet izni alma hakkı düşer 
• süresi içinde faaliyet izni için kurula başvurmayan veya faaliyet izni başvurusu uygun görüşmeyen aracı kurumlar bu hususların kendilerine bildirdiği tarihten itibaren en geç 3 ay içinde sona erme kararı almak veya esas sözleşmelerindeki ticaret unvanını değiştirmek Türkiye ticaret sicil gazetesini ilanı izleyen 10 iş günü içinde kurula göndermek zorundadır.
• Başvurular eksiksiz yapılmalıdır.6 ay içinde kurul tarafından karara bağlanır ve bildirilir.
• tek bir yetki belgesi verilir. yetki belgesi alınmadan faaliyete başlanmaz. 
• Yetki belgesinden önce gerekli harcın yatırılması ve ödemeye ilişkin makbuzun kurula ibrazı zorunludur. en az 1 ay içinde makbuz verilmeli.
• faaliyet süresi içerisinde şartlardan birini kaybetmeleri durumunda 3 iş günü içinde bildirmeleri gerekir.

NOTLAR

• Aktif toplamın 50.000.000 Türk Lirası, yıllık net hasılatın 90.000.000 Türk Lirası, öz sermayenin 5.000.000 Türk Lirasının üzerinde olması kıstaslarından en az ikisini profesyonel ( genel) müşterilerin sağlaması gerekir.
• Talebe dayalı profesyonel müşteri kabul edilecek müşteriler son 1 yıl içerisinde, her 3 aylık dönemde en az 500.000tl hacminde en az 10 adet işlem gerçekleştirilmiş olmaları
• Nakit mevduatların ve sahip olduğu sermaye piyasası araçlarının da dahil olduğu finansal varlıkların toplamı 1.000.000 tl tutarlarını aşması
• Finans alanında üst düzey yönetici pozisyonlarından en az birinde 2 yıl çalışmış olması, en az 5 yıl ihtisas personeli olarak çalışmış olması, ileri düzey lisansı veya türev araçları lisansına sahip olması 

Profesyonel müşterilerin yararlanamayacakları mevzuat hükümleri:

• Kaldıraçlı işlemlerle ilgili olarak yatırılan teminat tutarının üzerinde bir kayba uğratacak şekilde genel müşteriye ve talebe dayalı profesyonel müşteriye işlem yaptırılamaz. kayıp talep edilemez. Buna karşın profesyonel müşteriler bu hükümlerden yararlanamamaktadır.
• yazılı onay alınması kaydıyla saklamadaki varlıklarına ilişkin mutabakat alınması zorunlu değildir.
• Uygunluk testi yapılması zorunlu değildir. 
• Yerindelik testinde yatırım amaçlarına ilişkin yatırım süresi ve risk getiri tercihleri hakkında bilgilerin alınması yeterlidir. 
• Genel risk bildirim formu dışında ilave risk bildirimleri talep halinde açıklanır 

NOTLAR:

• Uygunluk testi alım satıma aracılık ve halka arza aracılık faaliyetleri kapsamında zorunlu tutulmuştur. Ayrıca yalnızca genel müşterilere bu testin uygulanması zorunludur. Profesyonel müşteriler için uygunluk testi yapılması zorunlu değildir. 
• uygunluk testi standart formların asgari içeriği birlik tarafından belirlenerek kurul onayına sunulur.
• kendi talebi doğrultusunda profesyonel müşteri talebi uygunluk testi yapmakla yükümlü değildir. ancak müşteri bilgilendirilir: yatırım fonu katılma payları, hazine müsteşarlığı tarafından ihraç edilmiş borsalarda ve diğer teşkilandırılmış pazar yerlerinde işlem gören kamu borçlanma araçları için uygunluk testi yapılması zorunlu değildir. Bunun dışındaki kalanlar için gereklidir. 
• Uygunluk testi ile yerindelik testini sonuçlarından ayıran husus budur. yerindelik testi uygun olmayan müşteri istese dahi hizmet yapılamaz. şubeler veya çağrı merkezi üzerinden kayıt tutulan telefonlar aracılığı ile yapılmasına imkan bulunmamaktadır. 

Yatırım Kuruluşlarının Yükümlülükleri

• Ortaklık yapısına ilişkin yükümlülükler sadece aracı kurumlar için geçerlidir. aracı kurumun iflasında ortaklarında şahsi iflası istenebilir. risk taşır. 
• Bir gerçek lişi ile eş ve velayeti altındaki çocuklarına, bunların sınırsız sorumlulukla katıldıkları veya genel müdür, kurul üyesi oldukları ortaklıklarda paylar bir kişiye ait kabul edilir
• Kamu tüzel kişileri hariç olmak üzere bir tüzel kişinin veya yukarıdaki sayılanların, sermayelerinin doğrudan veya dolaylı olarak %25 veya daha fazlasına iştirak eden ortaklıklara ait paylar bir kişiye ait sayılır 
• Kurul tarafından aralarında istihdam ilişkisi, akdi ilişki  ya da sair nedenlerle birlikte hareket ettiği belirlenenlere ait paylar bir kişiye ait olarak kabul edilmektedir. 

Genel olarak pay Devirlerine ilişkin olarak:

• Bir kişinin oy haklarının %10u veya daha fazlasını temsil eden payları edinmek suretiyle aracı kurum ortağı olması veya bir ortağa air payların aracı kurum sermayesinin veya oy haklarının %10 %20 %33 %50 sini aşması sonucu veren pay edinimleri ile bir ortağa ait payların oranların altına düşmesi pay devirleri kurulun iznine tabidir. 
• Aracı kurumların %10 undan fazlasına sahip tüzel kişilerin yönetim imtiyazına sahip paylarının devri de aracı kurumların faaliyet şartları bakımından kurulun onayına tabidir. Ayrıca oy hakkı ve yönetim imtiyazı verilen payların devri orana bakılmaksızın kurul iznine tabidir. 
• Aracı kurumda pay sahibi bulunan tüzel kişilere kendilerine ait pay devirleri, bu pay devrilerinin aracı kurumundaki pay sahibinin doğrudan veya dolaylı olarak %10 %20 %33 veya %50 oranların değişmesi halinde ayrıca yönetim imtiyazlı payların devrini içeren ortaklık yapısı değişiklikleri kurulun onayına tabidir. Aracı kurumların % 10 undan fazlasına sahip tüzel kişilerin yönetim imtiyazına sahip payların devri de aracı kurumların faaliyet bakımından kurulun onayına tabidir. 
• bir kişinin doğrudan veya dolaylı olarak, aracı kurum sermayesinin veya oy haklarının yukarıdaki oranlara ulaşmayan veya arasında kalan pay devirlerin de ise 10 iş günü içinde kurula bildirimde bulunulur.
• Bankalarla ilgili olarak bankacılık düzenleme ve denetleme kurumunun izninin bulunması durumunda 10 iş günü içinde kurula bildirilir. 
• Düzenlemelere aykırı olarak devirler pay defterine konulmaz 
• borsada ortağa ait payların aracı kurum sermayesinin %10 unun altına düşmesi sonucunu verecek pay satışı durumunda kuruldan izin alınması zorunludur.

NOTLAR

• SPL personele ilişkin bilgileri tutar, diğer bilgiler ise birliğe yapılır